مطالعه ملی جدید محققان علوم پزشکی ایران نشان می دهد که بر اساس دستورالعمل جدید تعیین فشار خون بالا ، حدود 11 میلیون ایرانی به این بیماری مبتلا هستند و با توجه به افزایش دو برابری مرگهای قلبی عروقی ناشی از فشار خون بالا طی سه دهه گذشته در کشور، اجرای این دستورالعمل موجب کاهش بار سنگین بیماری فشار خون بالا برای نظام سلامت خواهد شد.

به گزارش پژوهشکده بیماری های گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران، محققان علوم پزشکی ایران در این مطالعه ملی  تحت عنوان Prevalence, awareness, treatment, and control of hypertension based on ACC/AHA versus JNC7 guidelines in the PERSIAN Cohort study که با هدایت دکتر رضا ملک زاده، استاد ممتاز دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام و نتایج آن در مجله بین المللی Scientific Reports  از انتشارات Nature  منتشر شده، به بررسی تاثیرات و پیامدهای اجرای دستور العمل جدید تعیین فشار خون بالا و توزیع مجدد بیماران مبتلا و در معرض خطر این بیماری بر اساس گایدلاین 2017 انجمن قلب آمریکا (American Heart Association / AHA )  و کالج کاردیولوژی امریکا ( American College of Cardiology/  ACC) در ایران پرداخته اند.

 

نویسنده: فرشته هاشمی

خرداد 1401

ddri.ir

 

در مطالعه حاضر که بر اساس داده‌های پایه مطالعه ملی اپیدمیولوژیک به صورت مقطعی و مبتنی بر جمعیت «کوهورت پرشین»  طی سالهای 2014 تا 2020 و با مشارکت  164 هزار شرکت کننده 35 تا 70 سال با میانگین سنی 50 سال از قومیت های مختلف ساکن 16  استان ایران انجام شده ، 55 درصد مشارکت کنندگان، زن، 71 درصد ساکن مناطق شهری و 21 درصد فاقد سواد بودند.

 

دکتر رضا ملک زاده، محقق ارشد مطالعه

ابتلای حدود 11 میلیون ایرانی به فشار خون بالا

دکتر رضا ملک زاده، استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران و محقق ارشد مطالعه، پیش از تشریح نتایج پژوهش ملی حاضر گفت: در کشورهای کم درآمد و حتی درآمد متوسط، نه تنها خبری از کاهش شیوع فشار خون بالا نیست، بلکه آمارها حاکی از افزایش دو برابری شمار مبتلایان به این بیماری طی سه دهه گذشته  است. نگرانی از این افزایش آمار وقتی بیشتر می شود که فشار خون بالا نقش بسیار مهمی در بروز بیماری های قلبی عروقی، سکته های قلبی و مغزی ، بیماری های مزمن کلیوی دارد و جزو سه عامل اصلی مرگهای قلبی عروقی است.

وی افزود: با افزایش نگرانی ها از روند صعودی شمار مبتلایان فشار خون بالا، تعریف فشار خون توصیه شده در هفتمین گزارش کمیته ملی مشترک پیشگیری، تشخیص، ارزیابی و درمان فشار خون بالا /   The Seventh Report of the Joint National Committee on Prevention, Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Pressure (JNC 7) که در بین عموم پزشکان و متخصصان پرکاربرد است ، در گایدلاین 2017  انجمن قلب آمریکا (American Heart Association / AHA )  و کالج کاردیولوژی امریکا ( American College of Cardiology/ ACC)  تغییر کرد و بر اساس آن آستانه فشار خون بالا، از بیش از 140/90میلی متر جیوه  به بیش از  130/80 میلی متر جیوه کاهش یافت و پیش فشار خون سیستولیک که  قبلا بین 120 تا 139 و پیش فشار خون دیاستولیک که بین 80 تا 89 بود، به عنوان فشار خون بالا محسوب می شوند.

تاثیرات اجرای دستورالعمل جدید فشار خون بالا در ایران چه خواهد بود؟

محقق ارشد مطالعه، با اشاره به افزایش تدریجی اجرای دستورالعمل جدید تعیین فشار خون بر اساس «گایدلاین انجمن قلب آمریکا و کالج کاردیولوژی امریکا» در ایران، انجام مطالعه ملی درباره پیامدهای اجرای این دستورالعمل در کشور را ضروری دانست و درباره یافته های پژوهش حاضر گفت: بر اساس دستورالعمل قدیم تعیین فشار خون بالا (بیشتر از  140/90 میلی متر جیوه) در هفتمین گزارش کمیته ملی مشترک پیشگیری، تشخیص، ارزیابی و درمان فشار خون (JNC 7) ،  6.5 میلیون فرد بزرگسال 35 تا 70 سال کشور به این بیماری مبتلا هستند؛  اما بر اساس دستورالعمل جدید (بیشتر از 130/80 میلی‌متر جیوه) منطبق با گایدلاین انجمن قلب و کالج کاردیولوژی امریکا   AHA  / ACC ، شمار مبتلایان بزرگسال، 10.7 میلیون نفر برآورد می شود.

شیوع 37 درصدی فشار خون بالا در جمعیت ایران

وی با بیان این که بر اساس دستورالعمل جدید تعیین فشار خون بالا ( بیش  از 130/80 میلی‌متر جیوه)، در مجموع، 14 درصد ( بیش از 24 هزار نفر) به جمع مبتلایان فشار خون بالا اضافه شدند ، شیوع استاندارد شده  سنی - جنسی فشار خون بالا در جمعیت مورد مطالعه را بر اساس دستورالعمل قبلی،  22 درصد و بر اساس دستورالعمل جدید تعیین فشار خون، حدود 37 درصد اعلام کرد و گفت:  این میزان در مقایسه با دستورالعمل قبلی تعیین فشار خون،  14 درصد به صورت مطلق و 64 درصد به صورت نسبی،  بیشتر است.

رفع تفاوت جنسیتی در فشار خون بالا

به گفته دکتر ملک زاده، بر اساس دستورالعمل قدیم( JNC 7 ) ، شیوع فشار خون بالا در بین زنان ، به طور قابل توجهی بیش از مردان در جمعیت مورد مطالعه است؛ اما بر اساس دستورالعمل جدید (ACC/AHA) ،  تفاوتی در شیوع فشار خون بالا بین دو جنس وجود ندارد. همچنین شیوع فشار خون بالا در بین افراد مسن هر دو جنس و صرف نظر از دستورالعمل قدیم و جدید افزایش نشان می دهد.

اهمیت شناسایی افراد در معرض خطر: افراد جوان تحصیل کرده فاقد علائم خطر متابولیک که نیازمند مداخله دارویی فشار خون بالا هستند!

وی در تشریح دیگر یافته های مطالعه افزود: از مجموع 14 درصد شرکت کنندگانی که بر اساس دستورالعمل  جدید ، مبتلا به فشار خون بالا تشخیص داده شدند، عمده آنها  مردان جوان و زیر 55 سال تحصیل کرده بودند و نکته مهم آن که این افراد، کمتر عوامل خطر متابولیک ، بیماری های های مرسوم مرتبط با فشار خون بالا و خطر 10 ساله حوادث عمده قلبی عروقی داشتند، با این حال، 31 درصد این افراد (4 درصد کل شرکت کنندگان در مطالعه) نیازمند مداخله دارویی بودند. این یافته ها می تواند نشانگر اهمیت شناسایی افراد در معرض خطر باشد که در مراحل بعدی زندگی مستعد ابتلا به فشار خون بالا می شوند و باید در مراحل اولیه بیماری، شناسایی و مدیریت شوند.  بویژه آن که خطر مرگ و میرهای قلبی عروقی در مردان – بویژه گروه های سنی جوان تر - بیش از زنان است.

 

دکتر فرید نجفی، نویسنده مطالعه

بی خبری نیمی از بیماران از ابتلا به فشار خون بالا

دکتر فرید نجفی، استاد اپیدمیولوژی دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه و نویسنده اول مطالعه نیز به یافته های این تحقیق درباره میزان آگاهی افراد مورد بررسی از ابتلا به فشار خون بالا اشاره کرد و گفت: یافته های ما نشان داد نسبت آگاهی از ابتلا به فشار خون بالا در میان بزرگسالان مبتلا ، بر اساس دستور العمل قبلی (  JNC 7   ) 77 درصد و بر اساس دستورالعمل جدید (ACC/AHA) ،  49 درصد است. در بین شرکت کنندگانی که به تازگی در طبقه بندی فشار خون بالا قرار گرفتند، تنها 3 درصد از ابتلای خود به بیماری آگاه بودند؛ همچنین  بر اساس دستورالعمل جدید تعیین فشار خون، آگاهی از ابتلا به بیماری در بین زنان و نیز افراد مسن بالاتر است.

تنها نیمی از مبتلایان فشار خون بالا بر اساس دستورالعمل جدید تحت درمان قرار دارند

وی گفت:  نتایج مطالعه نشان داد بر اساس دستورالعمل جدید،  تنها نیمی (50 درصد) از مبتلایان به فشار خون بالا در بین جمعیت مورد مطالعه، تحت درمان قرار داشتند، درحالی که این نسبت بر اساس دستورالعمل قدیم، 82 درصد است. بعلاوه هیچ یک از شرکت کنندگانی که به تازگی در دسته فشار خون بالا قرار گرفتند، تحت درمان نبودند. در مقایسه، میزان درمان فشار خون بالا بر اساس دستورالعمل جدید، با افزایش سن بیشتر می شود. همچنین زنان بر اساس هر دو دستورالعمل قدیم و جدید تعیین فشار خون ، بیشتر تحت درمان قرار دارند.

فشار خون بالا در 46 درصد مبتلایان تحت درمان، کنترل نشده است!

نویسنده مطالعه حاضر افزود: یافته ها حاکیست میزان کنترل فشار خون بالا در میان « کل بزرگسالان مبتلا »، بر اساس دستورالعمل قبلی، 63 درصد و بر اساس دستورالعمل جدید ، 23  درصد است. در «افراد تحت درمان» نیز میزان کنترل فشار خون بالا، بر اساس دستورالعمل قدیم، 76 درصد  و بر اساس دستورالعمل جدید  46 درصد است. یافته های مرتبط با اجرای دستورالعمل جدید تعیین فشار خون همچنین نشان می دهد میزان کنترل فشار خون بالا در بین زنان بیش از مردان است؛ با این حال، کنترل فشار خون بالا با افزایش سن، در هر دو جنس کاهش می یابد.

 

افزایش دوبرابری مبتلایان فشار خون بالای درمان نشده نیازمند مداخله دارویی

دکتر نجفی همچنین گفت: بر اساس دستورالعمل قبلی فشار خون بالا، از بین بزرگسالان پرفشاری خون درمان نشده، بیش از 7 هزار شرکت کننده واجد شرایط درمان دارویی هستند، اما بر اساس دستورالعمل جدید، این میزان دو برابر شده و بیش از  15 هزار شرکت کننده نیازمند مداخله دارویی هستند. همچنین از مجموع افراد ( 24 هزار و 312) که در طبقه بندی مجدد فشار خون بالا قرار گرفتند ، 7 هزار و 671 نفر به مداخله دارویی نیاز داشتند.

تغییرات آماری حاصل از اجرای گایدلاین تعیین فشار خون بالا

به گفته وی بر اساس یافته های این مطالعه، با اجرای دستورالعمل جدید تعیین فشار خون بالا، شاهد افزایش شیوع بیماری فشار خون بالا  (63 درصد) ، افزایش میزان بی خبری مبتلایان از ابتلا به بیماری به دلیل کاهش آستانه فشار خون بالا، (37 درصد)، کاهش درمان بیماری (38 درصد)، کاهش کنترل فشار خون بالا در بزرگسالان مبتلا (63 درصد) و کاهش کنترل فشار خون بالا در مبتلایان تحت درمان (39 درصد) خواهیم بود؛ اما باید تاکید کرد که تفاوتهای آماری دستورالعمل جدید نسبت به دستورالعمل قبلی تعیین فشار خون بالا و افزایش شمار مبتلایان و یا شیوع بیماری، به دلیل داشتن استانداردهای سختگیرانه تر دستورالعمل جدید، کاهش آستانه فشار خون بالا و بویژه ورود افراد بیشتر به طبقه بندی جدید فشار خون بالاست و با اجرای تدریجی دستورالعمل جدید، در نهایت هم سطح اطلاع بیماران از ابتلا به بیماری فشار خون بالا و همچنین میزان درمان و کنترل بیماری فشار خون بالا در کشور بهبود خواهد یافت.

آیا اجرای دستورالعمل جدید تعیین فشار خون، بار اضافه بر سیستم بهداشتی ایران تحمیل خواهد کرد؟

دکتر ملک زاده، محقق ارشد مطالعه حاضر در پاسخ به این سوال که آیا دستورالعمل جدید، سطح برخوردهای بالینی و مداخلات دارویی را شدیدا افزایش داده و بار اضافه بر سیستم مراقبتهای بهداشتی ایران تحمیل خواهد کرد؟ گفت: مطالعات کارآزمایی بالینی، مزایای کاهش آستانه  فشار خون  بالا از بیش از 140/90  میلی متر جیوه به بیش از 130/80 میلی متر جیوه و تاثیر آن در «کاهش قابل ‌توجه حوادث عمده قلبی عروقی بویژه سکته های قلبی و مغزی با تشخیص زودهنگام بیمارانی که قبلا در دسته پیش فشار خون قرار داشتند» را اثبات کرده اند.

وی افزود:  بر خلاف تصور کسانی که معتقدند اجرای دستورالعمل جدید فشار خون بالا سبب تحمیل افزایش بار بی فایده حاصل از برخوردهای بالینی با فشار خون بالا و افزایش مداخلات دارویی، بر زیرساختهاتی سیستم سلامت می شود، باید تاکید کرد که  بر اساس دستور العمل جدید طبقه بندی فشار خون،  درمان دارویی ضد فشار خون بالا برای مبتلایان به فشار خون مساوی یا بالاتر از 130/80 میلی‌متر جیوه بویژه برای کسانی که در معرض خطر بالا (سابقه حمله های ایسکمیک گذرا و سکته های قلبی و مغزی) قرار دارند، آغاز می شود. بنابراین در دستور العمل جدید فشار خون، همه بزرگسالانی که در یکی از مراحل طبقه بندی جدید بیماری قرار گرفته اند، نیاز به درمان دارویی ندارند و کمتر از یک سوم افراد تازه تشخیص داده شده مبتلا به فشار خون بالا و عمدتا گروه های مسن نیازمند مداخله دارویی هستند. بر همین اساس با اطمینان می توان گفت دستورالعمل جدید ، استفاده از داروهای فشار خون را در میان اغلب افراد بررسی شده، افزایش نمی دهد و اتفاقا در مقایسه با دستور العمل قبلی، عمده مسوولیتها  متوجه پیشگیری از بیماری فشار خون بالا  با مداخلات غیردارویی و از طریق آگاهی رسانی به مردم ، اصلاح سبک زندگی و بویژه کاهش مصرف نمک در رژیم غذایی است.

به گفته محقق ارشد مطالعه ، در واقع، شباهت‌های بین دستورالعمل‌های قدیم و جدید تعیین فشار خون بالا، به نسبت تفاوت‌ها بسیار بیشتر است. تفاوت اصلی ، تمرکز بر تعریف مرحله یک  فشار خون در دستورالعمل جدید است. البته دستیابی به نتایج قطعی تر در این بحث و این که آیا اجرای دستورالعمل سختگیرانه تر در طبقه بندی سطوح فشار خون، به ویژه در کشورهای کم درآمد و متوسط با منابع محدود، مقرون به صرفه است یا خیر؟ نیازمند انجام مطالعات طولانی مدت در مقیاس بزرگتر است تا به برخی مسائل حل نشده پاسخ کامل دهند.

دکتر ملک زاده یادآور شد : اگرچه دستورالعمل جدید تعیین فشار خون، میزان ناآگاهی افراد از ابتلا ، سطح شیوع، درمان و کنترل فشار خون در کشورهای اجرا کننده را به دو دلیل  استانداردهای سختگیرانه تر و این که هنوز این دستورالعمل در بین پزشکان و مردم پرکاربرد نیست ، مقداری افزایش می دهد؛ اما به طور قطع، کلید مهمی برای کنترل فشار خون است و از بار سنگین این بیماری به عنوان عامل خطر بیماری های قلبی عروقی ، سکته های قلبی و مغزی  ، بیماری های مزمن کلیوی  از دوش نظام سلامت کشور خواهد کاست.

الزامات اجرای دستورالعمل جدید تعیین فشار خون چیست؟

وی همچنین درباره الزامات اجرای دستورالعمل جدید تعیین فشار خون گفت: کنترل فشار خون بالا و پیشگیری از افزایش شیوع آن در کشور با اجرای دستورالعمل جدید ، نیازمند آگاهی متخصصان، مراقبان بهداشتی، و عموم مردم از این دستورالعمل و همچنین برنامه ریزی، سیاستگذاری و همراهی سیستم مراقبتهای بهداشتی و نظام سلامت کشور است.

 افزایش تدریجی اجرای دستورالعمل جدید تعیین فشار خون بالا در ایران

محقق ارشد مطالعه حاضر همچنین تاکید کرد: دستورالعمل قبلی فشار خون بالا (JNC7) هنوز یک راهنمای پرکاربرد برای سنجش ، کنترل و درمان فشار خون در ایران بویژه در میان پزشکان عمومی مناطق دوردست است؛ اما بررسی ها نشان داده است که طی چند سال گذشته روند استفاده از دستورالعمل جدید در ایران روبه افزایش است و پیش بینی می شود دستورالعمل جدید جهانی در بین پزشکان ایران به تدریج مقبول و رایج شود.؛ چرا که پیشگیری اولیه برای حفظ سطح بهینه فشار خون حتی در بزرگسالان فاقد عوامل خطر رایج بیماری های قلبی عروقی یک ضروت غیرقابل انکار است.

افزایش دو برابری مرگهای قلبی عروقی ناشی از فشار خون بالا در ایران طی سه دهه گذشته

دکتر ملک زاده با بیان این که ایران یکی از کشورهای دارای شیوع فشار خون بالاست، گفت: فشار خون بالا یکی از سه عامل اصلی مرگهای قلبی عروقی در هر دو جنس ایران است و مطالعات نشان می دهد که مرگ و میر ناشی از «همه علل»  و مرگ و میرهای «قلبی عروقی ناشی از فشار خون بالا » طی سه دهه گذشته در ایران دو برابر شده  است. از سویی دیگر فشار خون بالا از مهمترین عوامل خطر بیماری های مزمن کلیوی  است.

به گفته وی، اهمیت کنترل فشار خون بالا در پیشگیری از مرگ و میرهای قلبی عروقی و سکته های قلبی و مغزی، به اندازه ای است که می توان اذعان کرد در صورت کنترل شیوع آن در کشور، شاهد کاهش سکته های قلبی و مغزی و مرگهای قلبی عروقی در ایران تا 25 درصد خواهیم بود. بر همین اساس معتقدیم پیشگیری اولیه برای حفظ سطح بهینه فشار خون حتی در بزرگسالان عاری از عوامل خطر سنتی بیماری های قلبی عروقی هم ضروری است.

مهمترین عوامل ابتلا به فشار خون بالا

استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران فشار خون بالا را یک بیماری خاموش و بی علامت و بسیار خطرناک و گاه مرگبار توصیف کرد و از جمله عوامل ابتلای فرد به این بیماری را سن بالای ۵۵ سال، زمینه های ژنتیکی، مصرف زیاد نمک، پرخوری، بی تحرکی یا کم تحرکی، اضافه وزن و چاقی، چربی خون بالا، مصرف الکل، رژیم غذایی ناسالم، منطقه محل سکونت ، سبک زندگی، آلودگی هوا ، استرس  و فشارهای ناشی از آن و برخی عوامل موثر در فرایند رشد جنین و دوران کودکی برشمرد.

وی گفت: کاهش مصرف نمک در رژیم غذایی روزانه، یکی از موثرترین اقدامات برای پیشگیری از افزایش شمار مبتلایان به فشار خون بالاست. این درحالیست که متوسط مصرف روزانه نمک در ایران (11 گرم) و دو برابر حد مجاز (5 گرم) است.

مجری مطالعه پیشگیری از بیماری های قلبی و عروقی و سکته های قلبی و مغزی در ایران همچنین افزود: همه افراد باید از سن  ۳۵ سالگی فشار خون خود را اندازه گیری کنند . اندازه گیری فشار خون باید هر ماه یا دست کم هر دو – سه ماه انجام شود و در این بین ، افراد مشکوک به فشار خون بالا  در اولین فرصت به پزشک مراجعه کرده و تحت درمان قرار گیرند.

درمان کامل فشار خون به اندازه شروع و کنترل بیماری مهم است

دکتر ملک زاده با اشاره به این که فشار خون بالا یک بیماری کاملا قابل درمان است، تاکید کرد: «درمان کامل»  فشار خون بالا به اندازه «شروع درمان» و «کنترل بیماری» ضروری است. داروهای درمان فشار خون با کیفیت بسیار مناسب در کشور تولید می شوند و در دسترس  هستند؛ بویژه آن که داروهای ترکیبی فشار خون که حاوی دو نوع دارو در دوزهای مختلف هستند نیز در کشور تولید شده و تحت پوشش بیمه قرار دارند که اگر به درستی مصرف شوند می توانند به راحتی فشار خون را کنترل و از سکته های قلبی و مغزی پیشگیری کنند.
انتهای پیام

اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی