ایران که از سوی سازمان بهداشت جهانی، در فهرست 17 کشور در حال تلاش برای کنترل کامل هپاتیت سی قرار گرفته، پس از موفقیت بزرگ در درمان قطعی و آسان این بیماری با تولید داروهای داخلی موثر بر تمام ژنوتایپ ها، در گامی جدید ، درصدد حذف آزمایش تشخیصی پرهزینه و ابداع آزمایش جدید ساده و کم هزینه است

 


ششم مرداد، فرصتی جهانی برای سنجش پیشرفت کشورها در کنترل هپاتیت

به گزارش پژوهشکده گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران، ۲۸ جولای  /  ششم مرداد ماه ، روز جهانی هپاتیت است که  به افتخار سالروز تولد  پروفسور ساموئل باروخ  بلومبرگ، کاشف ویروس هپاتیت بی و برنده جایزه نوبل و به دلیل اهمیت روزافزون این بیماری، نامگذاری شده است. از زمانی که بیماری هپاتیت توسط دانشمندان شناسایی و تایید شد ، سه دهه می گذرد و روز جهانی هپاتیت، فرصتی است برای کشورها  تا برنامه ها، میزان پیشرفت و چالشهای خود را در دستیابی به هدف کنترل کامل هپاتیت سی ارزیابی کنند و تمام تلاش را برای دسترسی همگانی به آزمایش و درمان‌های مؤثر هپاتیت ها به کار گیرند؛ بویژه آن که با ثبت داده‌های پایه‌ جهانی، امکان اندازه‌گیری پیشرفت در دستیابی به اهداف کنترل کامل هپاتیت تا سال ۲۰۳۰ توسط سازمان بهداشت جهانی فراهم شده است.

 

 


نگاهی به آمار هپاتیت بی  و سی در جهان و ایران

 با وجود سرکوب  هپاتیت بی پس از کشف واکسن بیماری و اجرای موفق برنامه های واکسیناسیون سراسری در برخی کشورها ، اما هم اکنون تعداد ناقلین مزمن ویروس هپاتیت  Bدر جهان ، بالغ بر ۲۴۸ میلیون نفر است، سالانه حدود 50 میلیون نفر به  ویروس هپاتیت بی آلوده می شوند و 600 هزار نفر نیز جان خود را  بر اثر این بیماری از دست می دهند.
همچنین هپاتیت سی که واکسنی برای سرکوب آن ساخته نشد اما  با کشف داروی موثر، انقلاب جهانی در درمان آن رخ داد،  تا کنون 71 میلیون مبتلای ناقل ویروس داشته و سالانه ۷۰۰ هزار نفر در اثر هپاتیت C جان خود را از دست می دهند.

 

 

دکتر رضا ملک زاده، رییس انجمن متخصصین گوارش و کبد


به گفته دکتر رضا ملک زاده، رییس انجمن متخصصین گوارش و کبد  ایران، در کشور، 1.5 میلیون نفر ناقل هپاتیت بی هستند و  شیوع هپاتیت بی در کشور، به کمتر از 1.5 درصد می رسد. این رقم، ایران را جزو کشورهای با شیوع  پایین هپاتیت بی قرار داده است بویژه آن که با انجام واکسیناسیون سراسری نوزادان و بالغین از سال 71 و غربالگری مادران باردار و نیز گروه های پرخطری همچون شاغلان بخشهای درمانی مواجه با مبتلایان هپاتیت، زندانیان و افراد دارای رفتارهای پرخطر جنسی و مصرف مواد مخدر، توانست این بیماری را تحت کنترل کامل درآورد.
رییس پژوهشکده بیماری های گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران، میزان شیوع هپاتیت سی در کشور را نیز کمتر از نیم درصد اعلام کرد  و  با اشاره به این که 140 هزار نفر در ایران، با عفونت هپاتیت سی تماس داشته اند گفت: 60 هزار نفر از این افراد کسانی هستند که ویروس از بدن آنها پاک شده است اما 80 هزار نفر نیازمند درمان هستند.

وی همچنین  تاکید کرد که در صورت جدی گرفته نشدن درمان هپاتیت سی، سالانه یکهزار نفر در کشور نیازمند پیوند کبد شده یا بر اثر این بیماری فوت خواهند کرد.

 


 


اهداف سه گانه سازمان بهداشت جهانی برای کنترل کامل هپاتیت


تمرکز ویژه سازمان بهداشت جهانی برای کنترل کامل هپاتیت سی تا سال 2030 درحالیست که آمارها همچنین حاکیست شمار مبتلایان بیماری های عفونی در جهان، در حال حاضر روند نزولی را طی می کند اما آمار مبتلایان هپاتیت سی صعودی است؛ از همین رو سازمان بهداشت جهانی ضمن دعوت تمام کشورهای جهان به کنترل کامل هپاتیت ، برای این هدف، مسیرها و دستورالعمل هایی تعیین کرده است.
بر اساس اعلام سازمان بهداشت جهانی، طبق اهداف سه گانه کنترل هپاتیت سی، بروز موارد جدید ابتلا به عفونت هپاتیت سی باید 90 درصد کاهش یابد،  80 درصد  مبتلایان، درمان شده باشند و مرگ و میر ناشی از هپاتیت سی 65 درصد کاهش یافته باشد. با این هدفگذاری ها، اکنون جهان  بویژه با تحولاتی که در عرصه تشخیص و درمان هپاتیت ها صورت گرفته و آنها را کاملا قابل کنترل کرده است، به گشایش دریچه های جدید برای کاهش شمار مبتلایان امیدهای زیادی دارد.

 

 


  روند انقلابی درمان هپاتیت سی در جهان

موقعیت جهانی ایران در دستیابی به هدف کنترل کامل هپاتیت سی چگونه است؟


رییس انجمن متخصصین گوارش و کبد ایران که معتقد است، علی رغم افزایش آمار مبتلایان هپاتیت سی در جهان، سرعت تغییر در روند درمان این بیماری، یک اتفاق نادر در تاریخ پزشکی‌ مدرن بوده است، موقعیت جهانی ایران در دستیابی به هدف کنترل کامل هپاتیت سی را تشریح کرد و گفت: بنا بر اعلام سازمان بهداشت جهانی، 12 کشور تا سال 2030 به اهداف این سازمان در کنترل کامل هپاتیت سی دست می یابند. جمهوری اسلامی ایران که کاهش 30 درصدی موارد جدید هپاتیت ها و کاهش 10 درصدی مرگ و میر ناشی از هپاتیت تا سال 1400 را در دستور کار داشته است، هم اکنون جزو 17 کشور در حال تلاش و حرکت  برای  دستیابی به هدف کنترل کامل هپاتیت معرفی شده است.


نتایج تازه ترین مطالعه انجام شده بر روی تاثیر داروهای ایرانی بر درمان کامل هپاتیت سی

معاون تحقیقات وزیر بهداشت به تلاشهای تحقیقاتی ایران برای دستیابی به تولید داروهای داخلی موثر بر درمان قطعی، کامل و آسان هپاتیت سی و مطالعه انجام شده توسط پژوهشکده بیماری های گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران با همکاری گسترده 50 مرکز تحقیقاتی کشور در زمینه تاثیر داروهای داخلی  بر روند درمان بیماران اشاره کرد و گفت: مطالعه،  بر روی 1361 بیمار مبتلا به هپاتیت سی با میانگین سنی 50 سال در 46 مرکز درمانی که تحت درمان داروهای جدید داخلی قرار گرفتند، نشان داد داروهای ژنریک ایرانی که ترکيبی از «سوفوسبووير» و داکلاتاسوير» هستند ، بر روی تمام ژنوتایپ‌های هپاتیت C موثر واقع شده و حاکی از موفقیت 98 درصدی درمان مبتلایان بوده است.
 

نویسند همکار در مطالعه SD1000: High Sustained Viral Response Rate in 1361 patients with hepatitis C genotypes 1, 2, 3, and 4 using a low-cost fixed-dose combination tablet of generic sofosbuvir and daclatasvir - a multicenter phase 3 clinical trial گفت: با کمک داروهای ایرانی، اکنون هپاتیت سی ظرف 8 تا 12 هفته قابل درمان شده است و مطالعه نشان داد که هیچ عارضه جانبی به همراه ندارد؛ این درحالیست که درمان با داروهای قبلی، موجب تحمل عوارض بسیار زیادی می شد و روند درمان هپاتیت سی را سخت و خسته کننده می کرد.

دکتر ملک زاده همچنین به قیمت ارزان داروهای داخلی در مقایسه با داروهای بسیار گران مشابه خارجی اشاره کرد و گفت: با تولید دارهای داخلی، همچنین هزینه درمان کامل هپاتیت سی به یکصد دلار کاهش یافته است.

به گفته وی با تولید داروهای داخلی ، می توان امید بسیار داشت که هپاتیت سی در ایران تحت کنترل کامل درآید و روند افزایش بیماران که در حال اضافه شدن به فهرست مبتلایان سیروز کبد و سرطان کبد بوده و در صف پیوند کبد می گیرند، متوقف شود.

 

مهمترین تلاشهای ایران برای کنترل هپاتیت سی چه بوده اند؟

دکتر ملک زاده از دیگر اقدامات مهم ایران در کنترل هپاتیت سی را دارا بودن پیشروترین سیاست بهداشت جمعی کاهش آسیب  مواد مخدر در منطقه با ایجاد بیش از 4 هزار کلینیک متادون درمانی و 700 مرکز گذری کاهش آسیب، اجرای طرح های پژوهشی ملی مهمی همچون «طرح کنترل و درمان رایگان هپاتیت سی در گروه زندانیان و معتادان» (از سال 95 تا کنون)، طرح «بهبود سلامت کبد» (از سال 97 تا کنون)، اجرای پایلوت طرح ملی کنترل شهر به شهر هپاتیت سی که از رفسنجان کلید خورده است و  اجرای طرح شناسایی بیماران هپاتیت سی در جامعه هدف مبتلایان اچ آی وی در پژوهشکده بیماری های گوارش و کبد تهران برشمرد.

 

تلاش محققان ایرانی برای ابداع آزمایش خون ساده و کم هزینه تشخیص هپاتیت سی

 

 
معاون تحقیقات وزیر بهداشت همچنین با بیان این که وجود چالشهایی برای ایران در دستیابی کامل به اهداف سازمان بهداشت جهانی  تا سال 2030 سبب فرونشستن تلاشها نشده است گفت: ایران همان گونه که در شرایط تحریم موفق به تولید داروهای ژنریک درمان قطعی هپاتیت سی شده است، اکنون در اندیشه حذف تست پرهزینه تشخیص هپاتیت سی با انجام تحقیقات برای ابداع یک آزمایش ساده و کم هزینه خون است. این طرح آغاز شده و مراحل آزمایش بر روی نمونه ها را طی می کند .
وی اعتبار اجرای این طرح را 50 میلیون تومان اما صرفه جویی ارزی آن را ده ها میلیارد تومان دانست و گفت: طرح تحقیقاتی مبتنی بر شواهد محققان ایرانی برای ابداع آزمایش ساده خون تشخیص هپاتیت سی ، گام بسیار مهمی در کاهش فوق العاده هزینه های درمان هپاتیت سی است.

 


جمعیت هدف اصلی درمان هپاتیت سی در ایران چه کسانی هستند؟

 
دکتر مرآت، معاون پژوهشی پژوهشکده گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران و مجری طرح آزمایشی کنترل هپاتیت سی، درباره جمعیت هدف اصلی این بیماری در ایران  گفت: بر خلاف برخی کشورها که میزان شیوع هپاتیت سی در بین جمعیت عمومی آنها بالاست، شیوع این بیماری در جمعیت عمومی ایران بسیار پایین است.
وی با اعلام این که نیم درصد جمعیت کشور ناقل هپاتیت سی هستند، ایران را جزو کشورهای پاک در شیوع بیماری هپاتیت سی توصیف کرد و گفت: شیوع این بیماری در کشورهای همسایه حدود 10 برابر است و جای هیچ نگرانی در کنترل مبتلایان هپاتیت سی در جمعیت عمومی ایران نیست.

 

سهم  95 درصدی مخزن اصلی هپاتیت سی در انتشار ویروس


دکتر مرآت، اصلی ترین جمعیت هدف کنترل هپاتیت سی در ایران که مخزن اصلی این بیماری به شمار می روند را گروه های پرخطر شامل زندانیان، معتادان تزریقی افراد دارای سابقه مصرف مواد مخدر،  ساکنین حواشی شهرها که گرفتار آسیبهای اجتماعی پرخطر شده اند،  دانست و در این زمینه به آماری اشاره کرد که بر اساس آن، سهم گروه های پرخطر در انتقال ویروس هپاتیت سی ، 95 درصد است!
به گفته وی آمارها از میزان شیوع هپاتیت سی در مراکز نگهداری بی خانمانها، مراکز گذری کاهش آسیب و کلینیک های متادون درمانی نشان می دهد، سابقه شیوع هپاتیت سی در بین معتادان تزریقی این مراکز، 59 درصد و در بین افراد دارای سابقه مصرف مواد 27 درصد است.


لزوم کاهش 10 برابری شیوع بیماری هپاتیت سی برای کنترل کامل بیماری


مجری طرح آزمایشی کنترل هپاتیت سی،  صفر کردن شمار مبتلایان این بیماری  را ناممکن دانست و گفت: واکسنی علیه هپاتیت سی وجود ندارد که انتظار صفر کردن تعداد مبتلایان را داشته باشیم؛ بنابراین حذف یا کنترل کامل هپاتیت سی به معنای  کاهش 10 برابری شیوع بیماری است.
وی  تاکید کرد: هپاتیت سی را باید به عنوان یک مشکل عمده بهداشتی حذف کرد .  ما نیز تلاش خواهیم کرد که طبق برنامه سازمان بهداشت جهانی برای کنترل کامل هپاتیت سی تا سال  2030، شیوع  این بیماری را تا  10 برابر کاهش دهیم و هم اکنون در حال پیشروی به سمت هدف مورد نظر هستیم.

 

 
دکتر مرآت، معاون پژوهشکده گوارش و کبد و از مجریان طرح پایلوت کنترل هپاتیت سی


مصرف الکل و چاقی  دو عامل بسیار پرخطر برای مبتلایان هپاتیت  سی


 وی در ادامه، مصرف الکل و چاقی را دو عامل خطر بسیار مهم در افراد مبتلا به هپاتیت سی  دانست  و گفت: این دو عامل ، شانس ابتلای بیماران هپاتیت سی به سیروز کبدی را به شدت افزایش می دهد.
دکتر مرآت افزود: چاقی باعث می شود افراد مبتلا به هپاتیت  سی، همزمان  به کبد چرب نیز مبتلا شوند و این همزمانی ابتلا به کبد چرب و هپاتیت C ، آنها را مستعد سیروز کبدی می کند . این موضوع در  تمام بیماران کبدی نیز صادق است؛ مثلا اگر یک بیماری کبدی، 10 واحد  و بیماری کبدی دیگر نیز، 10 واحد به فرد آسیب بزند،  فردی که هر دو بیماری  کبد چرب و هپاتیت C را داشته باشند،  40 واحد آسیب می بیند ؛  بنابراین عاقلانه نیست فرد مبتلا به بیماری کبدی، سم شناخته شده ای مثل الکل یا چاقی را نیز به آن اضافه کند.

موفق ترین مدل جهان و ایران برای کنترل کامل هپاتیت سی چیست؟


سه اصل اساسی،  کشورها را به اهداف سه گانه سازمان بهداشت جهانی در کنترل کامل هپاتیت سی (به معنای حذف و پیشگیری از بروز موارد جدید و نه ریشه کنی که اصطلاحی نادرست در ادبیات کنترل این بیماری است) می رساند: آگاهی یافتن مبتلایان از ابتلا و شناسایی بیماران، درمان بیماران و کاهش مرگ و میر مبتلایان. 12 کشور تا 2030  به این اهداف سه گانه دست خواهند یافت؛ اما با کدام مدل و استراتژی؟

 

 دکتر پوستچی،  مجری طرح پایلوت کنترل هپاتیت در ایران


دکتر پوستچی، معاون پژوهشکده بیماری های گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران و مجری طرح پایلوت کنترل هپاتیت در ایران،  استراتژی اصلی کشورهای موفق در اهداف سه گانه  کنترل کامل هپاتیت سی را «  Micro Elimination»  یا «حذف نقطه ای» معرفی می کند : «حذف نقطه ای در جهان بسته به جمعیت پرخطر هپاتیت سی، صورت می گیرد. در ایران، حذف نقطه ای،  یعنی شلیک دقیق درمان به قلب مخزن پرخطر انتشار ویروس هپاتیت  که می توان آنها را در زندانها، کمپهای ترک اعتیاد، مراکز درمان اعتیاد و پاتوقهای معتادان در بیغوله های سطح شهر به خوبی شناسایی کرد، آن هم، صرفا با حضور فعالان تیم درمان و با کمک گرفتن از کلیه عواملی که می توانند یک فرصت برای نفوذ درمانی به شبکه معتادان تزریقی و پرخطر و خنثی سازی این مخزن باشند؛ افرادی مانند «یاوران» که سابقه مصرف مواد مخدر داشته اند و یا حتی معتاد هستند اما می توانند زمینه ارتباط بهتر شبکه درمان با معتادان را فراهم کنند.
به گفته دکتر پوستچی، بدون استراتژی «حذف نقطه ای» که یک الگوی  بسیار موفق بوده است، ایران به سختی قادر به کنترل کامل هپاتیت سی در بین جمعیت پرخطر خواهد بود.»

 

 

پیشرفتهای فوق العاده ایران در کنترل هپاتیت سی

 
به دنبال الگوبرداری از روش موفق جهانی « Micro Elimination» یا «حذف نقطه ای»، ایران که  دارای تجربه مثبت حذف کامل (پیشگیری از بروز موارد جدید) هپاتیت بی با واکسیناسیون ملی نوزادان و افراد پرخطر و کنترل تمام خون ها و محصولات خونی مورد استفاده از نظر هپاتیت تا حد واکسیناسیون دهندگان مستمر خون ( بالغ بر ۵۰۰ هزار نفر در کل کشور ) طی نزدیک به 3 دهه است، در هپاتیت سی نیز با برداشتن گامهای بلند، جزو 17 کشور در حال تلاش برای کنترل کامل بیماری قرار گرفته است؛ اما این نتیجه مهم مرهون کدام تلاشها در این کشور بوده است؟


تجربه موفق طرح پایلوت درمان رایگان زندانیان و معتادان


از جمله طرح های بسیار مهم ایران که توسط پژوهشکده گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران با حمایت مالی معاونت تحقیقات ، همکاری معاونت بهداشت وزارت بهداشت و با کمک سازمانهای مردم نهاد اجرا شده است، درمان رایگان مبتلایان هپاتیت سی در مراکز اصلی نگهداری جمعیت هدف بیماری همچون زندانها، مراکز ترک اعتیاد، کلینیکهای تخصصی درمان اعتیاد، مراکز گذری کاهش آسیب و کمپهای ترک اعتیاد بوده است؛  طرحی که از سال 1395 تا کنون اجرا شده و تجارب بسیار موفقی را در اختیار معاونت بهداشت وزارت بهداشت برای اجرای طرح ملی و سراسری  قرار داده است.


دکتر پوستچی، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران  و مجری طرح پایلوت کنترل هپاتیت در کشور با بیان این که زندانیان و مصرف کنندگان مواد مخدر به هر نحوی، مهمترین گروه هدف در طرح پایلوت کنترل هپاتیت سی در ایران هستند، افزود: این افراد کسانی هستند که درمان بیماری در اولویت آنها نیست؛ بنابراین در طرح ملی کنترل هپاتیت سی، تیم درمانی به صورت فعال و مستمر، به سراغ این گروه ها در مراکز اصلی مانند زندانها، مراکز ترک اعتیاد، کلینیکهای درمان اعتیاد، کمپهای ترک اعتیاد، مراکز گذری کاهش آسیب و .... می رود.
وی افزود: در این فرایند، اقدام به ایجاد کمپهای درمانی با همکاری سازمانهای مردم نهاد شده، جمعیت هدف، در همان محل مراجعه یا نگهداری، تحت آزمایش قرار گرفته و در صورت ابتلا به بیماری هپاتیت ، مجددا در همان مکانها تحت درمان با داروی رایگان قرار می گیرند تا بدین ترتیب، حلقه انتقال این بیماری از طریق این افراد به جامعه حذف شود.


اجرای طرح ملی کنترل شهر به شهر هپاتیت سی در ایران

 معاون پژوهشکده بیماری های گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به این که طرح در حال اجرا در این پژوهشکده ،  طرحی آزمایشی برای اجرای برنامه ملی ریشه کنی هپاتیت در ایران با کمک معاونت بهداشت (مرکز مدیریت بیماری های واگیر)، شبکه هپاتیت ایران، انجمن متخصصین گوارش و کبد ایران، دانشگاه های علوم پزشکی، مراکز تحقیقاتی مرتبط، سازمان های مردم نهاد،  و حتی خود جمعیت هدف است ، از جمله نتایج مهم این طرح که با بهترین استراتژی درمانی یعنی حذف نقطه ای و هدف قرار دادن گروه های پرخطر در کشور اجرا شده است را تجارب بسیار مفید در نحوه شناسایی افراد پرخطر، شیوه ارتباط با آنها، ایجاد انگیزه قوی برای شروع و ادامه درمان هپاتیت، درمان رایگان و کامل این افراد دانست.

دکتر پوستچی اظهار امیدواری کرد که طرح ملی کنترل شهر به شهر هپاتیت سی که هم اکنون از رفسنجان کلید خورده و در آینده کل استانهای ایران را تحت پوشش قرار خواهد داد با استفاده از نتایج طرح پایلوت هپاتیت سی پژوهشکده گوارش دانشگاه علوم پزشکی تهران و با کمک خیرین شهرهای مختلف، به اهداف مد نظر دست یابد.

 

شناسایی و درمان رایگان مبتلایان اچ آی وی – هپاتیت س

 


دیگر تجربه موفق ایران در کنترل هپاتیت سی، اجرای طرح پایلوت درمان این بیماری در بین جمعیت مبتلا به اچ آی وی  بوده است.
 دکتر شاهین مرات، مجری طرح  آزمایشی « درمان هپاتیت سی مبتلایان به اچ آی وی » گفت: هپاتیت سی  در بین 40 تا 80 درصد مبتلایان اچ آی وی، شایع است.   این طرح آزمایشی بر روی بیش از 200 فرد مبتلا  در زندان و  10  مرکز درمان  اچ آی وی  اجرا شده  و طی آن، افراد شناسایی شده   تحت درمان رایگان هپاتیت سی قرار گرفتند.
به گفته وی، از بین 232 بیمار تحت درمان در طرح آزمایشی مذکور، 206 بیمار (97 درصد نمونه ها)  درمان کامل شدند و باقی مبتلایان درمان را رها کردند.

وی نکته مهم این طرح را انجام آزمایشات رایگان و نیز درمان رایگان در همان محل شناسایی مبتلایان  دانست و تاکید کرد: شناسایی افرادی که همزمان به اچ آی وی و هپاتیت سی مبتلا هستند ، به دلیل ساختار درمانی مشخص اچ آی وی در کشور، بسیار آسانتر از سایر گروه های پرخطر است .
دکتر مرآت تصریح کرد: نتایج این طرح آزمایشی ، تجربه های بسیار مفیدی برای طرح ملی درمان هپاتیت سی جمعیت مبتلا به اچ آی وی ، به همراه خواهد داشت و این تجربه ها، برای برنامه ریزی دقیق تر، در اختیار سیاستگذاران نظام سلامت قرار خواهد داد.

 

چالشهای ایران در کنترل کامل هپاتیت سی

 

 

دکتر سهراب پور، رییس شبکه هپاتیت ایران

فقدان آمار دقیق افراد پرخطر


کنترل کامل هپاتیت سی در ایران با استراتژی جهانی «حذف نقطه ای» نیازمند رفع چند چالش اساسی است. از جمله این چالشها، فقدان آمار دقیق افراد پرخطر هپاتیت سی است. درحالی که لازم است سالانه 20 هزار بیمار مبتلا به هپاتیت سی در ایران شناسایی شوند اما تنها 10 درصد مبتلایان هپاتیت سی شناسایی شده اند؛ بنابراین به نظر می رسد که چالش شناسایی و آمار دقیق گروه های پرخطر در ایران نیازمند راه حل فوری تری باشد.


شناسایی استانهای پرخطر در هپاتیت سی، برنامه امسال شبکه هپاتیت


از سویی دیگر، به گفته دکتر سهراب پور، رییس شبکه هپاتیت ایران، استانهای پرخطر کشور در هپاتیت سی هنوز به طور کامل مشخص نشده اند اما یکی از برنامه های مهم شبکه هپاتیت که تا پایان سال 98 اجرایی خواهد شد، تجمیع آمار مبتلایان به تفکیک استانها و شناسایی استانهای پرخطر است. در این برنامه ، دانشگاه های علوم پزشکی کشور می توانند بازوی اجرایی مهمی باشند. همچنین سازمان زندانها می تواند شبکه هپاتیت را در این مسیر با همراهی کردن در شناسایی مبتلایان کمک کند تا مشخص شود چه تعداد زندانی مبتلا به هپاتیت سی هستند.


چالش هزینه بالای تشخیص بیماری برای گروه های پرخطر کم توان مالی


اگر آمار ستاد مبارزه با مواد مخدر را مبنا قرار دهیم، ایران یک و نیم میلیون معتاد دارد که 300 هزار نفر آنها معتاد تزریقی هستند، اما از چالش دستیابی به آمار دقیق معتادان مهمتر،  امکانات لازم برای درمان کامل این گروه های پرخطر شامل اعتبارات کافی جهت انجام تست های تشخیصی و توزیع داروی رایگان برای گروهایی است که به دلیل فقر و اعتیاد و آسیب های مبتلابه اجتماعی ، هرگز راسا اقدام به درمان هپاتیت نخواهند کرد؛ هر چند که سهم 95 درصدی در انتشار ویروس هپاتیت سی در جامعه ایران داشته باشند.

 


هزینه تشخیص و درمان هر مبتلا به هپاتیت چه میزان است؟


به گفته رییس شبکه هپاتیت ، هم اکنون هزینه درمان کامل هر ناقل هپاتیت سی ، 3 میلیون تومان شامل یک و نیم میلیون تومان هزینه تستهای تشخیصی  و یک و نیم میلیون تومان هزینه درمان با داروی داخلی در دسترس است.
وی یادآور شد: با تولید داروهای موثر داخلی که قادر به درمان مبتلایان در تمام ژنوتایپها هستند، یک مرحله از تستهای سه گانه تشخیص  هپاتیت سی (تست ژنوتایپ) حذف شده است و تشخیص بیماری هم اکنون با دو مرحله تست انجام می شود. تست اول (اچ سی وی آنتی بادی)  که با هزینه بسیار ناچیز 15 تا 20 هزار تومان انجام می شود، مشخص می کند که آیا ویروس قبلا به بدن فرد وارد شده یا نه ؟  اما تست دوم تشخیصی برای کسانی که ویروس در بدنشان باقی مانده است، انجام می شود و آزمایشی است گران قیمت (حدود 1.5 میلیون تومان شامل تست کمی و تست کیفی برای افراد فاقد بیمه و یک سوم این مبلغ برای افراد دارای بیمه) و لازم برای شروع درمان.

 

آیا گروه های پرخطر آسیب دیده به عنوان مخزن اصلی انتشار ویروس هپاتیت سی، قادر به تامین چنین هزینه هایی خواهند بود؟ ایران در برابر این چالش کدام استراتژی را در پیش گرفته است؟


دکتر سهراب پور، با تاکید بر این که هر برنامه حذف و کنترل کامل هپاتیت سی، باید پیوست مالی داشته باشد و این که یک معتاد تزریقی یا فرد پرخطر ناقل هپاتیت سی مثل زندانیان، هرگز قدرت مالی درمان بیماری خود را ندارند و گرفتار فقر هستند گفت: اگر برای این گروه بارها کلاس آموزشی بگذاریم و بر شروع هر چه سریعتر درمان تاکید کنیم بدون حمایت مالی و درمانی مستقیم ، نتیجه مثبتی نخواهد داشت.
 به گفته وی بودجه مشخصی برای تشخیص و درمان رایگان هپاتیت سی گروه های پرخطر وجود ندارد،  آن چه اکنون شاهد آن هستیم، اجرای طرح های ملی تحقیقاتی با حمایت معاونت تحقیقات وزارت بهداشت در تعدادی از کمپهای ترک اعتیاد، مراکز درمان اعتیاد و زندانها ، با جامعه آماری مشخص و محدود است . بودجه وزارت بهداشت برای کنترل هپاتیت سی هم عمدتا صرف پایش آمار برای مداخله دقیق تر می شود.
رییس شبکه هپاتیت ایران، در این باره، علاوه بر تداوم حمایت های معاونت تحقیقات وزارت بهداشت از طرح های تحقیقاتی ملی برای پوشش درمانی جمعیت بیشتری از افراد پرخطر ناقل هپاتیت سی، پیشنهاد استفاده از ظرفیت خیرین را برای کمک به فاز مطالعاتی تحقیقات مرتبط با این بیماری مطرح می کند.


علاقه فراوان گروه های پرخطر برای درمان هپاتیت سی


همه این تلاشها و چالشها در حالیست که به گفته دکتر سهراب پور، بررسی نمونه های تحت درمان طرح های مطالعاتی نشان می دهد  علاقه مبتلایان هپاتیت سی پرخطر در مراکز نگهداری بی خانمانها، مراکز گذری و کلینیک های متادون درمانی برای درمان هپاتیت سی  100 درصد است و 84 درصد آنها درمان را پیگیرانه آغاز کرده و درصد بالایی از آنها به درمان پاسخ مثبت داده اند.

 


آیا ایران با وجود پیشرفتهای فوق العاده ، تا دوازده سال آینده موفق به کنترل کامل هپاتیت سی خواهد شد؟


پاسخ روشن و صریح رییس شبکه هپاتیت به سوالی درباره امکان دستیابی ایران به هدف کنترل کامل هپاتیت سی ظرف مدت 12 سال آینده، بعید بودن چنین امری است. وی معتقد است چنانچه بتوانیم تمام افراد جامعه هدف را در بین گروه های پرخطر شناسایی و درمان کنیم آن گاه می توانیم ادعا کنیم که درمان کامل آنها ظرف مدت دو سال محقق خواهد شد و ما به اهدافمان دست خواهیم یافت. برای رسیدن به این مقصود اولا باید آمار دقیقی از افراد پرخطر هپاتیت سی در تمام استانها داشته باشیم و به سراغ  همه آنها برویم و درمانشان کنیم و از آن مهمتر، باید از اعتبارات کافی برای درمان رایگان افراد پرخطر برخوردار شویم.

تهیه و تنظیم: فرشته هاشمی

اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی
مطالب مشابه