نتایج مطالعه جدید پژوهشگران ایرانی که بر اساس آخرین داده های ملی ثبت سرطان مبتنی برکل جمعیت کشور( با پوشش صد در صدی) صورت گرفته، افزایش 43 درصدی موارد جدید بروز سرطانها در سال 2025 /1404 در مقایسه با دهه پیش از آن را پیش بینی کرده است.

به گزارش پژوهشکده بیماری های گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران دکتر رضا ملک زاده استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران و رهبر تیم تحقیقاتی مطالعه  Cancer in Iran 2008 to 2025: Recent incidence trends and short‐term predictions of the future burden که توسط دکتر غلامرضا روشندل، دانشیار اپیدمیولوژیست دانشگاه علوم پزشکی گلستان (نویسنده اول) و با همکاری شماری از محققان ایرانی و بین المللی انجام و در  مجله   International Journal of Cancer منتشر شده است، درباره نتایج آن گفت: پیش بینی می شود تعداد موارد جدید ابتلا به سرطان در ایران از 112 هزار مورد ثبت شده سرطانها بدون محاسبه سرطان پوست در سال 95  به 160 هزار مورد پیش بینی شده در سال 1404 افزایش یابد که این میزان، افزایش 43 درصدی را نشان می دهد.


سهم عوامل خطر و تغییرات جمعیتی در افزایش سرطانهای ایران در 1404

به گفته وی، حدود 29 درصد افزایش سرطانها در ایران طی سال 1404 /2025 مربوط به تغییرات در ساختار جمعیتی ایران ( رشد جمعیت و پیری جمعیت) و 14 درصد نیز با سایر عوامل از جمله  «توسعه و تشدید عوامل خطر بروز سرطانها» مرتبط است.

بیشترین  تغییرات در موارد جدید سرطانها در ایران طی سال 1404

دکتر ملک زاده بیشترین افزایش پیش بینی شده در موارد جدید ابتلا به سرطان در ایران طی سال 1404 نسبت به سال 95 را  مربوط به سرطانهای تیروئید (114 درصد)، پروستات (67 درصد) ، پستان (63 درصد) ، روده بزرگ (54 درصد) ، تخمدان ( 51درصد) ، ریه (49 درصد) ، لنفوم غیرهوچکین ( 45 درصد )، مغز و سیستم عصبی ( 40 درصد ) ، معده (30 درصد )، مثانه ( 26 درصد ) و سرطان خون (24 درصد) دانست و گفت: طبق این پیش بینی انتظار می رود که موارد جدید سرطان مری به دلیل بهبود شرایط اقتصادی و اجتماعی و اصلاح سبک زندگی ایرانیان طی ده های گذشته، با کاهش 17.5 درصدی در 1404 نسبت به سال 1395 مواجه شود.

به گفته دکتر غلامرضا روشندل، نویسنده اول مطالعه حاضر ، پیش بینی تعداد موارد جدید بروز سرطان در 1404 در این تحقیق، بر اساس داده های برنامه ملی ثبت سرطان طی سالهای 88 تا 95 صورت گرفته  و همانند گزارشات بین المللی مشابه، در این مطالعه، سرطان پوست از آنالیز حذف شده و صرفا موارد سرطانهای تهاجمی (invasive) با کد رفتار 3 (بر اساس سیستم کدگذاری بین المللی ICD-O) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته اندن.

نرخ بروز سرطانها در آخرین آمار برنامه ملی ثبت سرطان ایران

مسوول برنامه ملی ثبت سرطان، ضمن اشاره به این که آخرین آمار بروز سرطانها در ایران مربوط به سال 96 است  گفت: موارد جدید سرطانها با محاسبه سرطان پوست در این سال ، 135  هزار مورد (169در هر ۱۰۰ هزار ایرانی) بوده که در این میان،  سهم مردان 52 درصد (70 هزار مورد – 180 در هر 100 هزار نفر) و زنان 48 درصد (65 هزار مورد – 160 در هر 100 هزار نفر) بوده است.
دکتر روشندل، همچنین میزان بروز سرطانها در ایران طی سال 96 بدون محاسبه سرطان پوست را ۱۲۳ هزار مورد جدید ( 153 در هر ۱۰۰ هزار نفر) اعلام کرد که به گفته وی سهم مردان، ۵۱ درصد  (63 هزار مورد – 160 در هر 100 هزار) و زنان ۴۹ درصد ( 60 هزار مورد – 148 در هر 100 هزار نفر) بوده است.
10 سرطان نخست شایع  در هر دو جنس ایران بر اساس آخرین آمار برنامه ملی ثبت سرطان (96)
دکتر ملک زاده، محقق بین المللی سرطان  نیز ۱۰ سرطان نخست شایع در ایران بدون محاسبه سرطان پوست در هر دو جنس را شامل : پستان، پروستات، روده بزرگ، معده، ریه، مثانه، تیروئید، لوکمی، رحم، مغز و سیستم عصبی برشمرد.

شایعترین سرطانها در مردان و زنان ایرانی

استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران، شایعترین سرطانهای بروز یافته در مردان ایران را نیز شامل پروستات، معده، روده بزرگ، مثانه، ریه، لوکمی، مغز و سیستم عصبی، لنفوم غیرهوچکین، مری، کبد، و شایعترین سرطانها در زنان ایرانی را شامل پستان، روده بزرگ، تیروئید، معده، رحم، لوکمی، تخمدان، مغز و سیستم عصبی، ریه و مری اعلام کرد.

ایران در منطقه «خطر متوسط» نقشه جهانی سرطان

دکتر ملک زاده وقوع سونامی سرطان در ایران را رد کرد و گفت: در حال حاضر میزان بروز سالانه سرطان در ایران (169 در 100 هزار نفر) کمتر ازمیانگین میزان بروز سالانه سرطان در دنیا (201 در 100 هزار نفر) است. بر اساس این  آمار، همچنین  میزان بروز سرطان در مردان و زنان ایرانی (180 در 100 هزار و 160 در 100 هزار) نسبت به میانگین جهانی (222 در 100 هزار و 186 در 100 هزار ) کمتر است.
وی افزایش آمار سرطان در ایران طی سال های گذشته و پیش بینی افزایش برای سالهای آینده را متاثر از برقراری نظام ثبت سرطان که منجر به ثبت موارد بروز یافته با دقت بیشتر طی سالهای اخیر بوده  و نیز رشد جمعیت و پیری جمعیت همانند بسیاری از نقاط جهان دانست و تاکید کرد: سهم 14 درصدی تشدید و توسعه عوامل خطر در افزایش سرطانها طی سالهای آینده نیز بسیار بااهمیت است.
محقق بین المللی سرطان طبق این آمار، موقعیت ایران در نقشه جهانی سرطان «ثبت سرطان سازمان بهداشت جهانی» «GLOBOCAN ، را در منطقه «خطر متوسط» از نظر میزان بروز موارد جدید سرطانها اعلام کرد.

مرگ سالانه  55 هزار ایرانی بر اثر سرطان ها

سرطانها ، نخستین عامل مرگ زودرس در ایران

وی ، با اشاره به وقوع بیش از 55 هزار مرگ سالانه ناشی از سرطانها در ایران، این بیماری را نخستین عامل مرگ زودرس در کشور دانست و گفت: 34 هزار مرگ از مجموع 122 هزار مرگ سالانه زودرس (زیر 70 سال) و 11 هزار مرگ از مجموع 85 هزارمرگ خیلی زودرس ( زیر50 سال ) سالانه در ایران ناشی از سرطانهاست.
استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران با بیان این که نزدیک به ۲۵۰ هزار ایرانی در حال حاضر با سرطان زندگی می کنند افزود: نزدیک به نیمی از سرطانها قابل معالجه و نیمی دیگر قابل پیشگیری هستند.

رییس پژوهشکده بیماری های گوارش و کبد ایران سرطان را پرهزینه ترین بیماری در ایران دانست و افزود: دو سوم بیماران مبتلا به سرطان گرفتار هزینه های کمرشکن سرطان می شوند.

وی مهمترین عوامل خطر بروز سرطانها را سبک زندگی ناسالم (پرخوری، بی تحرکی و چاقی و اضافه وزن، عدم مصرف سبزیجات تازه و میوه طی پنج وعده در روز، مصرف سیگار ، دخانیات، تریاک، الکل، قند و شیرینی ها، غذاهای پرچرب ، نمک زیاد،نوشیدنی های داغ ، عدم رعایت بهداشت دهان و دندان و .. ) وعوامل خطر دیگری شامل مصرف آب آشامیدنی غیربهداشتی، استفاده از سوختهای بیوزیستی در فضاهای بسته، آلودگی هوا، عفونتها شامل عفونتهای جنسی، هپاتیت ها و سایرعفونت های سرطانزا و ... دانست.

آخرین آمار بروز سرطانها در جهان: 19 میلیون ابتلا با 10 میلیون مرگ / افزایش 47 درصدی با 28 میلیون ابتلای جدید در 2040

دکتر ملک زاده خطر سرطان در تمام جهان را واقعي و فزاينده دانست و گفت: بار سرطان به عنوان یکی از علل اصلی مرگ و مانع مهم امید به زندگی در سراسر جهان به سرعت در حال افزایش است. سال ۲۰۱۹ سرطان در ۱۱۲ از ۱۸۳ کشور جهان رتبه نخست یا دوم و در ۲۳ کشور نیزرتبه سوم یا چهارم علت مرگ زودرس ( قبل از ۷۰ سالگی) را داشته است. جمعیت جهان، هم رشد یافته و هم پیرتر شده است و این یعنی مواجهه بیشتر جمعیتها با یک بیماری عمدتا دوران پیری.

به گفته وی بر اساس آمار آژانس بین المللی تحقیقات سرطان سازمان بهداشت جهانی سرطان

  INTERNATIONAL AGENCY FOR  RESEARCH ON CANCER  IARC / WHO   که همانند دوره های گذشته، بر اساس تازه ترین برآوردهای حاصل از «ثبت سرطان در جهان » (Global Cancer Statistics)، نقشه دقیقی از سرطان در سال ۲۰۲۰ ، شامل میزان بروز، شیوع، مرگ و میر،  توزیع و تنوع جغرافیایی ۳۶ نوع سرطان در ۱۸ گروه سنی (صفر تا ۸۵ سال) در ۱۸۵ کشور از ۲۰ منطقه سازمان بهداشت جهانی را با نگاهی به وضعیت حال (۲۰۲۰)  و آینده (۲۰۴۰)  این بیماری ارائه کرده است، موارد جدید بروز سرطان در سال گذشته میلادی،  به ۱۹٫۳ میلیون مورد رسیده و پیش بینی می شود ۱۰ میلیون مورد از سرطانهای بروز یافته ، به مرگ منجر شده باشند.

وی از ابتلای یک پنجم مردان و یک پنجم زنان جهان به سرطان خبر داد و گفت: از هر ۸ مرد و  هر ۱۱ زن در جهان، یک نفر بر اثر ابتلا به یکی از ۳۶ نوع سرطان جان خود را از دست می دهد.

شایعترین و کشنده ترین سرطانهای هر دو جنس جهان

دکتر ملک زاده ، بیشترین سرطانهای بروز یافته در هر دو جنس جهان طی سال 2020 را به ترتیب، پستان ، ریه، روده بزرگ، پروستات، معده، کبد، مری، دهانه رحم، تیروئید و مثانه و کشنده ترین سرطانها برای هر دو جنس جهان را نیز ریه، روده بزرگ، کبد، معده، پستان ، مری، پانکراس، پروستات، دهانه رحم و لوکمی برشمرد.

اهمیت نظام ثبت سرطان و تاثیر آن در مدیریت این بیماری در ایران

با توجه به روند فزاینده بروز سرطانها در جهان، سازمان بهداشت جهانی، نظام ثبت سرطان را یکی از اصلی ترین کلیدهای کنترل و مدیریت سرطانها در کشورها و کل جهان می داند . در حال حاضر « ثبت سرطان در پنج قاره جهان/ Cancer Incidence in Five Continents » سازمان بهداشت جهانی، معتبرترین مرجع ثبت سرطان جهان است که داده های کشورها را پس از بررسی دقیق طی روندی سختگیرانه منتشر می کند.

علی رغم این تاکید سازمان بهداشت جهانی بر اهمیت ایجاد نظام ثبت سرطان و با وجود آن که 70 درصد  سرطانها در کشورهای درحال توسعه رخ می دهد اما این کشورهای توسعه یافته هستند که خود را به نظام ثبت سرطان برای کنترل بیماری مجهز کرده اند و متاسفانه اغلب سیستم های ثبت سرطان موجود در کشورهای درحال توسعه نیز با کیفیت بسیار پایینی اطلاعات لازم را جهت بررسی موارد سرطان جمع آوری می‌ کنند.

ایران به عنوان کشور در حال توسعه، درحالی با نظام ثبت سرطان قدرتمند ، داده های خود را به مرجع بین المللی ثبت سرطان ارائه و موفق به تایید این داده ها در سطح با کیفیت عالی شده است که این نظام به مدیریت دکتر رضا ملک زاده و با تلاش سه جانبه معاونت های «تحقیقات و فناوری» ، «درمان» و « بهداشت» وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و با همکاری دانشگاه‌هاي علوم پزشكي کشور به عنوان مجری برنامه ثبت سرطان، اجرا ،  تهیه ، و به دلیل دقت و کیفیت بالا توسط انجمن های بین المللی نظامهای ثبت سرطان تایید (IACR)  تایید و پذیرش شده است. این اتفاق مهم در حالی رخ داد که  ثبت سرطان در ایران، تا پیش از این، همچون سایر کشورهای در حال توسعه ، همواره با محدودیت ها ، دشواری ها و نقایص فراوانی مواجه بود.

داده های با کیفیت مطلوب نظام ثبت سرطان در ایران به کمک داده های حاصل از خدمات بهداشتی مراکز درمانی و درمانی تشخیصی (شامل 763 بیمارستان دولتی و 191 بیمارستان خصوصی در کنار 967 آزمایشگاه پاتولوژی دولتی و 268 خصوصی) تحت نظارت 60 دانشگاه علوم پزشکی سراسر کشور در سراسر استانها ایران به دست می آید.

ایران تا کنون موفق به انتشار سه دوره از گزارشهای ثبت سرطان شده است. مطالعه یاد شده محققان ایرانی تحت عنوان Cancer in Iran 2008-2025: recent incidence trends and short-term predictions of the future burden  با همکاری محققان بین المللی، افق تازه ای پیش روی سیاستگذاران نظام سلامت برای کنترل و مدیریت سرطان در ایران ایجاد خواهد کرد.

نویسنده: فرشته هاشمی

 

اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی