اپیدمیولوژی سرطان کولورکتال (روده بزرگ) در جهان و ایران

سرطان کولورکتال (روده بزرگ) سومین سرطان شایع در جهان به شمار می آید. میزان بروز سرطان روده بزرگ در مناطق شهری و کشورهای صنعتی و همچنین کشورهایی که در حال تجربه گذار اقتصادی اند، از قبیل اروپای شرقی، اغلب کشورهای آسیایی و برخی کشورهای آمریکای جنوبی، در حال افزایش است(1).

سرطان های دستگاه گوارش از جمله شایعترین سرطانها در ایران هستند؛  بطوريكه بدون در نظر گرفتن سرطان پوست، سرطان های معده و روده بزرگ جزء پنج سرطان شایع اول در کشور هستند. در مردان سرطان هاي معده، پروستات، روده بزرگ، مثانه و ریه و در زنان سرطان هاي پستان، روده بزرگ، معده، تیروئید و خون به ترتیب شایعترین سرطانها به شمار می روند(2).

مطالعات اپیدمیولوژیک در سال های اخیر روند رو به رشدی از سرطان روده بزرگ را در کشور گزارش کرده اند؛ گرچه اپيدميولوژي این سرطان در مناطق مختلف کشور متفاوت است.

طبق نتایج مطالعه اخیر در کشور، میزان شیوع پولیپ های آدنوماتوز که منشاء بیشتر سرطان های روده بزرگ هستند، حدود  34 درصد گزارش شده است که با میزان گزارش شده از کشورهای توسعه یافته تقریباً برابری می کند(3).

 

اهداف گروه تحقیقاتی سرطان کولورکتال

•    ایجاد و تقویت زیرساخت های لازم برای گسترش تحقیقات علمی در زمینه عوامل خطر ژنتیکی، رفتاری و محیطی سرطان روده بزرگ

•    تدوین دستورالعمل ملی پیشگیری و غربالگری سرطان روده بزرگ با همکاری اداره سرطان وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی

•    طراحی و اجرای مداخلات هدفمند و متناسب برای کنترل و پیشگیری سرطان روده بزرگ

•    آموزشهای اجتماعی لازم جهت بهبود شیوۀ زندگی افراد برای پیشگیری از سرطان روده بزرگ

•    امکان سنجی طرح ادغام غربالگری سرطان روده بزرگ در نظام سلامت کشور برای جمعیت ایرانی (50 سال و بالاتر) در معرض خطر متوسط سرطان روده بزرگ

•    بهبود کیفیت درمان، میزان بقا و  کیفیت مراقبت تسکینی (palliative care) در بیماران مبتلا به سرطان روده بزرگ

•    ایجاد امکانات جمع آوری و ذخیره نمونه های زیستی (خون، بافت و بیوپسی های آندوسکوپیک، مدفوع، ...) برای تحقیقات بالینی و پایه در زمینۀ سرطان روده بزرگ

•    گسترش همکاری های بین المللی و جلب حمایت مراکز تحقیقاتی معتبر سرطان در دنیا

 

زمینه های تحقیقاتی:

•    تعیین بار بیماری،  میزان بروز،  شیوع و مرگ و میر سرطان روده بزرگ در سطح جهانی، منطقه ای، کشوری و استانی

•    طراحی مطالعات اپیدمیولوژیک برای تعیین عوامل خطر فردی، تغذیه ای، ژنتیکی، رفتاری و محیطی مرتبط با سرطان روده بزرگ

•    طراحی کارآزمایی بالینی برای پیشگیری دارویی از پولیپ ها و سرطان روده بزرگ (Chemoprevention)

•    طراحی و راه اندازی سیستم های ثبت فامیلیال برای ارائه خدمات مشاوره ژنتیک و غربالگری موردی برای سرطان روده بزرگ

•    بررسی دقت و عملکرد بالینی (حساسیت و ویژگی) تست ها و روش های مختلف در تشخیص آدنوم های پیشرفته و سرطان روده بزرگ

•    شناسایی و تحلیل میکروارگانسم های موجود در روده بزرگ (Gut Microbiota) و تعیین نقش ژن‌های میکروبی در ایجاد یا پیشگیری از سرطان روده بزرگ

•    ارزیابی میزان مقبولیت و پذیرش روش های مختلف غربالگری سرطان روده بزرگ در میان جمعیت ایرانی

•    تعیین دانش، نگرش و باورهای غلط و عملکرد جمعیت بزرگسال ایرانی نسبت به سرطان روده بزرگ و انجام غربالگری

•    شناسایی موانع روانی، اقتصادی، اجتماعی، رفتاری، فرهنگی و زیرساختی موثر در اجرای غربالگری و مداخلات پیشگیرانه از روده بزرگ

•    طراحی مداخلات هدفمند برای افزایش آگاهی سرطان روده بزرگ (cancer awareness) و افزایش پذیرش غربالگری

•    طراحی و بومی سازی بسته های کمک تصمیم گیر بیمار (Patient Decision Aids) برای انجام غربالگری و تبعیت از درمان سرطان روده بزرگ

•    تعیین و ارزیابی شاخص های کیفیت عملکرد بالینی پزشکان و پایش کیفیت برنامه غربالگری سرطان روده بزرگ

•    بررسی کیفیت درمان، میزان بقا و کیفیت مراقبت تسکینی (Palliative care) در بیماران مبتلا به سرطان روده بزرگ

 

فعالیت ها و مطالعات تکمیل شده

•    تعیین میزان شیوع پولیپ و آدنوم ها و سرطان روده یزرگ در جمعیت ایرانی بر اساس مرور گذشته نگر داده های کولونوسکوپی

•    غربالگری کولونوسکوپیک بستگان درجه یک  بیماران مبتلا به سرطان روده بزرگ برای بررسی وجود آدنوم و بدخیمی در روده بزرگ

•    بررسی میزان شیوع پولیپ و آدنوم و سرطان روده بزرگ در بستگان درجه اول بیماران مبتلا به سرطان روده بزرگ: مطالعه آینده نگر مبتنی بر جمعیت

•    ارزیابی دانش، نگرش و عملکرد افراد در جمعیت در معرض خطر متوسط در مورد سرطان روده بزرگ و غربالگری آن

•    ارزیابی دانش، نگرش و عملکرد بستگان درجه یک بیماران مبتلا به سرطان روده بزرگ دربارۀ ریسک سرطان روده بزرگ و غربالگری آن

•    ارزیابی دانش، نگرش و عملکرد پزشکان ایرانی در مورد غربالگری سرطان روده بزرگ در جمعیت در معرض خطر متوسط

•    مطالعه مبتنی بر جمعیت برای ارزیابی سیستماتیک موانع فردی، رفتاری، اقتصادی، اجتماعی، نگرشی و فرهنگی غربالگری سرطان روده بزرگ

•    تعیین تاثیر مشاوره مبتنی بر ارزیابی خطر بر میزان پذیرش غربالگری در بستگان درجه یک بیماران مبتلا به سرطان کولون، کارآزمایی تصادفی کنترل شده

•    تعیین هزینه –اثربخشی غربالگری سرطان روده بزرگ با تستهای مبتنی بر مدفوع در جمعیت در معرض خطر متوسط

•    تعیین هزینه –اثربخشی غربالگری کولونوسکوپیک بستگان درجه یک بیماران مبتلا به سرطان روده بزرگ

•    تعیین هزینه –اثربخشی غربالگری با روش سیگموئیدوسکوپی در بستگان درجه یک بیماران مبتلا به سرطان روده بزرگ

•    تعیین ترجیحات (Preference) جمعیت در معرض خطر متوسط ایرانی در مورد انجام غربالگری سرطان روده بزرگ

•    تعیین روند مرگ و میر سرطان های گوارشی در ایران طی سالهای 2015-1990

•    تعیین امکان سنجی غربالگری سرطان روده بزرگ در جمعیت در معرض خطر متوسط با استفاده از روش ایمونوشیمیایی تست مدفوع

•    بررسی حساسیت و ویژگی تست مدفوعی آنزیم توموری M2 پیرووات کیناز برای تشخیص آدنوم های کولون و رکتوم

•    احداث بیوبانک و جمع آوری نمونه های بافتی و خون و مدفوع برای مطالعات سرطان روده یزرگ

•    همکاری با Institute for Health Metrics and Evaluation (IHME) در آمریکا در مطالعه برآورد بار (Burden) و تعیین روند بروز، شیوع  و مرگ و میر سرطان ها در سطح جهانی، منطقه ای، کشوری و استانی طی سالهای 2016-1990

•    تهیۀ دستورالعمل ملی برای غربالگری سرطان روده بزرگ با همکاری اداره سرطان وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی

•    تالیف کتاب راهنمای پیشگیری از سرطان روده بزرگ

•    تالیف کتاب  دستورالعمل و پروتکل غربالگری سرطان روده بزرگ

Reference:

1.    Bray F, Ferlay J, Soerjomataram I, Siegel RL, Torre LA, Jemal A. Global cancer statistics 2018: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA Cancer J Clin. 2018;68(6):394-424.

2.    http://gco.iarc.fr/today/data/factsheets/populations/364-iran-islamic-republic-of-fact-sheets.pdf

3.    Delavari A, Bishehsari F, Salimzadeh H, Khosravi P, Delavari F, Nasseri-Moghaddam S, et al. Adenoma detection rates in an opportunistic screening colonoscopy program in Iran, a country with rising colorectal cancer incidence. BMC gastroenterology. 2014;14(1):196.

 

مطالب مشابه