یک مطالعه جدید بین المللی ، قوی ترین شواهد علمی درباره ارتباط مصرف طولانی مدت تریاک با افزایش خطر ابتلا به طیف وسیعی از سرطانهای گوارشی، تنفسی، ادراری و سیستم اعصاب را به جهان ارائه کرده است.



به گزارش پژوهشکده بیماری های گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران این مطالعه تحت عنوان  Opium use and subsequent incidence of cancer: results from the Golestan Cohort Study ،  آوریل 2020 در مجله معتبر 
  The  Lancet  Global Health منتشر شده است.

نتایج مطالعه حاضر که حاصل همکاری محققان دانشگاه علوم پزشکی تهران، دانشگاه علوم پزشکی گلستان و تیمی از محققان در آژانس بین المللی تحقیقات سرطان سازمان بهداشت جهانی،  موسسه ملی تحقیقات سرطان آمریکا ،  دانشگاه کمبریج  انگلستان، دانشگاه ایالتی مورگان و دانشگاه مانت ساینای آمریکا است، «بزرگترین و جامعترین مطالعه  بررسی ارتباط مصرف تریاک و خطر بروز سرطان در جهان» به شمار می رود که حاصل بیش از ده سال پیگیری 50 هزار فرد شرکت کننده در مطالعه کوهورت گلستان (بزرگترین مطالعه کوهورت خاورمیانه و شمال آفریقا که از سال 2004 توسط پژوهشکده بیماری های گوارش و کبد علوم پزشکی تهران ، دانشگاه علوم پزشکی گلستان و با همکاری محققان بین المللی در 326 شهر و روستا اجرا شده) است که از این تعداد شرکت کننده، 8 هزار و 486 نفر ، تریاک و مشتقات آن شامل شیره تریاک و سوخته تریاک را به صورت مداوم مصرف می کردند.

تریاک ماده ای صمغ مانند و بسیار اعتیادآور است که از تخم گیاه خشخاش به دست می  آید و معمولا پس از خشک شدن در هوا به رنگ قهوه ای درآمده و به صورت خوراکی یا تدخینی مورد استفاده قرار می گیرد. این ماده مخدر در برخی جوامع به ویژه کشورهای آسیای غربی و مرکزی به طور گسترده ای برای اهداف تفریحی و تسکین درد مورد استفاده است.

بر اساس گزارش سازمان ملل، سالانه در جهان بیش از یکهزار تن تریاک مصرف می شود و بیش از 4 میلیون نفر  مصرف کننده این ماده مخدر هستند که 80 درصد  آنها در کشورهای آسیایی سکونت دارند.

دکتر ملک زاده، رهبر مطالعه کوهورت گلستان و نویسنده مسوول مطالعه گفت: «ایران به دلایل تاریخی ، فرهنگی و جغرافیایی یکی از پرمصرفترین کشورهای دنیا در تریاک است و حداقل 10 درصد ایرانیان بالای 40 سال به صورت تفننی، تفریحی، یا مستمر تریاک مصرف می کنند.»

وی افزود: «در بین سوء مصرف کنندگان مواد مخدر در ایران، تریاک شایعترین ماده مصرفی است و تقریبا در بیش از دو سوم این افراد گزارش شده است.»

رهبر مطالعه کوهورت گلستان، یکی از علل ریشه دار مصرف زیاد تریاک در ایران را باورهای کاملا غلط درباره شفابخشی و درمانی تریاک دانست و تاکید کرد: «مطالعات دو دهه اخیر نشان داده این باورها کاملا باطل هستند.»

به گفته محقق بین المللی سرطان، به دلیل مشکلات فراوان و موانعی که در رابطه با بررسی اثرات بلند مدت مصرف تریاک وجود دارد شواهدی که تا کنون در مورد  ارتباط مصرف تریاک با سرطان ها به دست آمده بود عمدتا برگرفته از مطالعات گذشته نگر با حجم کم شرکت کننده بوده که به بررسی یک یا چند نوع سرطان در مدت زمان بعد از تشخیص محدود می شد. مطالعه کوهورت گلستان تنها مطالعه آینده نگر و مبتنی بر جمعیت است که تعداد بسیار زیادی از شرکت کنندگان سالم با سابقه مصرف مداوم تریاک را در بر داشته و این افراد را به طور سالانه و به مدت بیش از ده سال تحت پیگیری قرار داده است تا با کمک این زیرساخت قوی و داده های معتبر آن بتوان ارزیابی دقیق و جامعی از خطرات طولانی مدت تهدیده کننده سلامت از جمله سرطان ها و انواع دیگر بیماری های مزمن در این افراد به دست آورد.

دکتر مهدی شیخ ، محقق ایرانی  آژانس بین المللی تحقیقات سرطان و نویسنده اصلی مطالعه نیز در تشریح نتایج این مطالعه گفت: «در  جوامع با شیوع بالای مصرف مواد مخدر، عوامل مختلفی شامل جنسیت، مسایل اقتصادی و اجتماعی و همچنین بیماری های زمینه ای می توانند بر روی میزان و نحوه مصرف تریاک تاثیرگذار باشند.»

وی افزود: «همچنین در بین مصرف کنندگان تریاک، مواجهه با سایر عوامل سرطان زا مانند مصرف سیگار،  شیوع بالاتری دارد که این مسایل به عنوان مهم ترین عوامل مخدوش کننده در مطالعات قبلی مطرح شده و همیشه این تردید در محافل علمی وجود داشت که شاید اثرات زیانبار مشاهده شده در مصرف کنندگان تریاک مربوط به این عوامل بوده باشد؛ حال آن که مطالعه حاضر با داشتن حجم بالای شرکت کنندگان این اجازه را داد که با دقت به بررسی این عوامل بپردازیم . نتیجه این بررسی ها به وضوح نشان داد که خطر بالای ابتلا به انواع سرطان ها در تمامی زیر گروه های مصرف کننده تریاک اعم از زنان و مردان، افراد سیگاری و غیر سیگاری، و شرکت کنندگان از سطوح بالاتر و پایین تر اقتصادی و اجتماعی وجود دارد.»

پژوهشگر آژانس بین المللی تحقیقات سرطان سازمان بهداشت جهانی در ادامه تشریح نتایج این مطالعه افزود : « نکته بسیار مهم در رابطه با اثرات تریاک بر بروز انواع سرطان در این مطالعه این است که افزایش خطر نشان داده شده در رابطه با ابتلا به سرطان های مری، معده، کبد، لوز المعده، ریه، حنجره، مثانه و مغز ، ارتباط بسیار قوی با مدت زمان مصرف مواد مخدر و همچنین میزان استفاده از مواد مخدر داشته به طوری که در این مطالعه با افزایش سالهای مصرف تریاک و همچنین افزایش میزان مصرف تریاک، افزایش معناداری را در خطر ابتلا به انواع سرطان ها مشاهده کردیم. »

دکتر شیخ ادامه داد : « بر اساس شواهد قوی به دست آمده از این مطالعه، تمامی انواع تریاک از جمله تریاک خام، شیره تریاک و سوخته تریاک و همچنین تمامی روش های استفاده از تریاک از جمله مصرف تدخینی و خوراکی تریاک ارتباط مستقیمی با افزایش احتمال ابتلا به انواع سرطان ها دارد. »

دکتر فرین کمانگر ، استاد دانشگاه ایالتی مورگان و نویسنده ارشد مطالعه حاضر نیز تاکید کرد: « با توجه به افزایش مصرف مواد افیونی در چند سال گذشته ، اقدامات جهانی تاثیرگذارتری برای کاهش سوء مصرف مواد افیونی از طریق آموزش همگانی و اجرای راهکارهای پیشگیری و کاهش اثرات خطرناک مصرف این مواد در طولانی مدت ضروری است.»

وی مطالعه کوهورت گلستان را تنها تجزیه و تحلیل آینده نگر در بین مطالعات انسانی « ارتباط بین مصرف تریاک و بروز سرطان»  دانست که پیامها و فواید مهمی برای سلامت عمومی دارد و می تواند به ترجمه دانش و ارائه شواهد قوی برای  تصمیم گیری در سیاست های سلامت کمک کند.

انتهای پیام

اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی