پس از انتشار نخستین مطالعه بزرگ کارآزمایی بالینی طولانی مدت محققان ایرانی به سرپرستی دکتر رضا ملک زاده در اثبات تاثیر داروی ترکیبی «پلی پیل» بر کاهش 34 درصدی حوادث عمده قلبی عروقی در سال 2019 در مجله «لنست» ، مجله نیوانگلند، با استناد به مطالعه محققان ایرانی، نتایج مطالعه جدید یک تیم تحقیقاتی در اثبات تاثیر داروی «پلی پیل و آسپرین» بر کاهش 31 درصدی حوادث عمده قلبی عروقی را منتشر کرد.

به گزارش پژوهشکده بیماری های گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران، تا تحقق برنامه «توسعه پایدار» سازمان ملل در بخش سلامت برای «کاهش 30 درصدی مرگهای زودرس ناشی از بیماری های قلبی عروقی و سکته های قلبی و مغزی» کمتر از یک دهه (2030) باقی مانده است؛ آیا طی این مدت، حوادث فاجعه آمیز قلبی عروقی در جهان تا این میزان کاهش خواهد یافت؟ یا روزی فرا خواهد رسید که این بیماری های قابل پیشگیری و کنترل، از جایگاه قاتل شماره یک جهان پایین کشیده شوند؟


روند افزایشی بروز و مرگهای قلبی عروقی جهان این امید را فعلا تایید نمی کنند: طی سالهای 1990 تا 2019 بروز بیماری های قلبی عروقی نه تنها کاهش نیافته،  بلکه با دو برابر افزایش، از 271 میلیون به 523 میلیون و شمار مرگهای ناشی از این بیماری ها از 12 میلیون به بیش از 18.5 میلیون مورد رسیده تا این بیماری ها، 16 درصد از کل علل مرگ در جهان را به خود اختصاص دهند و سه دهه متوالی، نخستین عامل مرگ و میر باشند!

ایسکمیک  قلبی ، با بروز 197 میلیون مورد، 9.4 میلیون مرگ، سکته مغزی با 101 میلیون مورد بروز و 6.5 میلیون مرگ و فشار خون بالا  با 18.6 میلیون مورد بروز  و 1.6 میلیون مرگ ، با روند افزایشی طی سی سال گذشته، پیشتاز بیماری های قلبی عروقی منجر به مرگ در جهان هستند.

اگر رقم 34 میلیون سال زندگی همراه با  ناتوانی ناشی از بیماری های قلبی عروقی را فقط در یک سال (2019) که نسبت به سه دهه گذشته دو برابر افزایش داشته و همچنین بی سرپرست شدن بسیاری از خانواده ها به دلیل مرگهای زودرس را به آمار هولناک بالا بیفزاییم، نگرانی عمیق نظام های سلامت کشورها از رشد بیماری های قلبی عروقی را بهتر درک خواهیم کرد و این همه، درحالیست که پیشرفتهای علمی خیره کننده را در زمینه پیشگیری، تشخیص و درمان بیماری های قلبی عروقی ، تولید داروهای متعدد و موثر ، ساخت بیمارستانهای پرشمار تخصصی بیماری های قلبی عروقی و افزایش سطح دسترسی های جهانی به مراکز، تجهیزات و روشهای درمانی این بیماری ها را شاهد هستیم.

 

 

مطالعات جهانی در توضیح این نگرانی ، چرایی و راهکار آینده چه می گویند؟

مطالعات  جهانی، ضمن اشاره به افزایش شدت عوامل خطر بیماری های قلبی عروقی شامل مصرف دخانیات، تریاک، الکل، غذاهای پرچرب، ، نمک زیاد، پرخوری ، کبد چرب، کم تحرکی ، ورزش نکردن، اضافه وزن و چاقی، دیابت ، آلودگی هوا، عوامل ارثی و سبک زندگی ناسالم اما، بی خبری از ابتلا به بیماری های قلبی عروقی بویژه بیماریی هایی که علامت آشکارتری ندارند، تشخیص دیرهنگام  بیماری و تاخیر در شروع درمان، درمان ناقص و کنترل نشدن بیماری های قلبی عروقی و از همه مهمتر، عدم پایبندی کامل بیماران به مصرف مستمر داروهای متعدد تجویز شده را از عوامل تداوم مرگ و میرهای قلبی عروقی بویژه در کشورهای کم درآمد و دارای درآمد متوسط جهان که 80 درصد بار این بیماری ها را بر دوش می کشند، می دانند.
در حالی که بیماران شناخته شده قلبی عروقی باید به طور مرتب تحت درمان دارویی تجویز شده پزشکان خود باشند ، اما متاسفانه بیش از نیمی از بیماران قلبی  و عروقی، پس از 5-4 سال هیچ یک از داروهای ضروری خود را به دلیل نیاز به مراجعه مکرر به پزشکان و داروخانه، تعداد زیاد داروها و دفعات مصرف آنها در طول شبانه روز و به دنبال آن احساس ناخوشایند ناشی از بیماری و همچنین دشواری تامین هزینه ها، مصرف نمی کنند.
تازه ترین مطالعه جهانی بار بیمارهای قلبی عروقی در 200  کشور جهان (2019)، یکی از مهمترین سیاست های مداخله ای برای کنترل موفق تر این بیماری ها و کاهش مرگهای زودرس ناشی از آنها را مداخلات «پلی پیل» دانسته است.

 

ایده «پلی پیل» یا همان «ترکیب داروهای متعدد درمان بیماری های قلبی عروقی و پیشگیری از سکته های قلبی و مغزی در یک قرص» برای اولین بار در سال 2003 مطرح شد و در حالی  مورد توجه متخصصان و محققان بیماری های قلبی و عروقی در جهان قرار گرفت که محققان ایرانی با انجام طولانی ترین مطالعه کارآزمایی بالینی (5 ساله) ، وسیع ترین (بیش از 300 روستای استان گلستان) و بزرگترین (12 هزار نفر از شرکت کنندگان 50 تا 75 سال در مطالعه 50 هزار نفری کوهورت گلستان) ، تاثیر داروهای ترکیبی پلی پیل بر پیشگیری از بیماری های قلبی عروقی، سکته های قلبی و مغزی و مرگهای ناشی از آن ، موفق به ارائه قوی ترین شواهد علمی جهان در این زمینه شدند ؛ مطالعه ای که مجله بین المللی «لنست» ، ضمن انتشار آن در سال 2019 ، نتایج آن را برآمده از بررسی های طولانی مدت در بستر یک زیرساخت تحقیقاتی قدرتمند با داده های قوی توصیف کرد که می تواند در پیشگیری از مرگهای ناشی از بیماری های قلبی عروقی بویژه در کشورهای کم درآمد و دارای درآمد متوسط که با نرخ بالایی از مرگهای زودرس مواجه هستند، بسیار مفید باشد.

 

پس از مطالعه بزرگ محققان ایرانی، جهان در همین زمینه بتازگی شاهد گام مطالعاتی تازه ای برای رسیدن به هدف برنامه جهانی «کاهش 30 درصدی مرگهای قلبی عروقی در کشورها» به عنوان یک برنامه جهانی با استفاده « پلی پیل بود: تازه ترین مطالعه کارآزمایی بالینی تصادفی سازی شدهPolycap (TIPS) -3 با عنوان Polypill with or without Aspirin in Persons without Cardiovascular Disease که توسط دکتر سلیم یوسف، استاد دانشکده پزشکی دانشگاه «مک مستر» کانادا و همکارانش انجام و بتازگی در «نیوانگلند»، مجله پزشکی مشهور و قدیمی جهان منتشر شد ، یک  پلی پیل (ترکیب دارویی)  شامل  40 میلی گرم سیموستاتین، 100 میلی گرم آتنولول، 25 میلی گرم هیدروکلروتیازید، 10 میلی گرم رامیپریل را مورد بررسی قرار داده است. مطالعه ای 4.5 ساله بر روی 5 هزار و 713 شرکت کننده از 9 کشور که به طور تصادفی به مداخلات مختلف شامل « آسپرین به تنهایی» ،  «  پلی پیل به تنهایی» و «پلی پیل و آسپرین»  تقسیم شدند.  هر مداخله نیز دارای یک گروه کنترل بود که دارونما دریافت کرده بودند.

نتایج این مطالعه که مطالعه بزرگ محققان ایران (پلی ایران) در رفرنس آن مشاهد می شود، نشان داد: پلی پیل پیشنهادی به تنهایی خطر بیماری قلبی عروقی را تا 21 درصد،  آسپرین به تنهایی مرگ قلبی عروقی و سکته قلبی و مغزی را تا 14 درصد و پلی پیل به همراه آسپرین خطر بیماری های قلبی عروقی را تا 31 درصد کاهش می دهد.

به گفته نویسندگان این مطالعه، استفاده از پلی پیل با آسپرین می تواند از 3 تا 5 میلیون مرگ قلبی عروقی در جهان پیشگیری کند.

 

 

 

مجله «نیوانگلند» در سرمقاله (ادیتوریال) 21 ژوئن 2021 خود با عنوان Polypills — A Central Strategy for Improving Cardiovascular Health ، در تشریح مقاله جدید دکتر سلیم یوسف و همکارانش، به مطالعه «پلی ایران» محققان ایرانی اشاره و از آن به عنوان نخستین مطالعه کارآزمایی بالینی طولانی جهان درباره تاثیر مصرف پلی پیل بر  پیشگیری از حوادث عمده قلبی عروقی یاد کرده که ترکیب پیشنهادی داروی مورد بررسی در این مطالعه توانسته تا 34 درصد در کاهش خطر بیماری های قلبی عروقی و سکته های قلبی و مغزی موثر باشد.

 

 

عدم پایبندی بیماران به مصرف داروهای متعدد، از عوامل مهم روند افزایشی مرگهای زودرس قلبی عروقی است

دکتر رضا ملک زاده، رییس پژوهشکده بیماری های گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران و رهبر محققان ایرانی در نخستین مطالعه بزرگ پیشگیری از بیماری های قلبی عروقی و سکته های قلبی و مغزی در جهان می گوید: در مطالعه 50 هزار نفری کوهورت گلستان دریافتیم علت مرگ نیمی از افراد شرکت کننده که فوت کرده اند، بیماری های قلبی و عروقی و سکته های قلبی و مغزی است. 15 درصد افراد تحت مطالعه که سکته مغزی کرده بودند، کمتر از 70 سال داشتند. همچنین  30 درصد مرگ و میرهای ثبت شده ناشی از بیماری های قلبی و عروقی در سنین زیر 60  سال و  64 درصد در سنین زیر 70 سال (مرگهای زودرس) رخ داده بود. این درحالی بود که کنترل بیماری در بسیاری از شرکت کنندگان با مانعی به نام «عدم پایبندی به مصرف داروهای متعدد تجویز شده» مواجه بود و از عوامل مهم مرگهای زودرس ناشی از این بیماری ها به شمار می رفت.

مجری اصلی مطالعه کوهورت گلستان می افزاید: مطالعه ما درباره پیشگیری از بیماری های قلبی عروقی و سکته های قلبی و مغزی بویژه در افراد مبتلا به کبد چرب ( به عنوان عامل موثر در بروز سکته های قلبی و مغزی) ، به تولید قرص ترکیبی پیشگیری از سکته های قلبی و مغزی به نام «پلی پیل» انجامید. این دارو ترکیبی از آسپرین 81 میلی گرم، انالاپریل 5 میلی گرم ( والسارتان 40 میلی گرم برای کسانی که با مصرف انالاپریل دچار سرفه می شدند) ، آتورواستاتین 20 میلی گرم  و هیدروکلروتیازید 12 میلی گرم ، از مهمترین داروهای اساسی مورد نیاز بیماران قلبی عروقی برای کنترل فشار خون، چربی خون و ضد انعقاد خون است.

وی می گوید: در ادامه این مطالعات، مطالعه اصلی و طولانی مدت «پلی ایران» را با هدف « بررسی تاثیر مصرف مستمر قرص ترکیبی «پلی پیل» بر کاهش بروز بیماری های قلبی عروقی و سکته های قلبی و مغزی و نیز میزان تحمل پذیری و نداشتن اثرات و عوارض جانبی آن را» به اجرا درآوردیم که نتایج آن در مقاله ای تحت عنوان Effectiveness of polypill for primary and secondary prevention of   cardiovascular diseases (PolyIran): a pragmatic, cluster-randomised trial در مجله بین المللی «لنست» منتشر شد.  یافته های این مطالعه حاکیست 71 درصد مجموع  مصرف کنندگان « پلی پیل»، به «مصرف دائمی دارو» پایبند مانده اند . در مجموع، مصرف این داروی ترکیبی، 34 درصد در پیشگیری از سکته های قلبی و مغزی و مرگهای ناشی از آن موثر بوده است و با افزایش پایبندی بیماران به مصرف مستمر دارو تا 80 درصد، میزان تاثیر آن بر پیشگیری اولیه  از سکته های قلبی و مغزی به  57 درصد می رسد. این درحالی بود که اختلاف معنی داری در فراوانی عوارض جانبی بین گروه مداخله و کنترل مشاهده نشد.

پیشگیری از 27 هزار مرگ زودرسی قلبی عروقی در ایران با استفاده از «پلی پیل»
 
استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران می گوید: هزینه تولید یک چنین قرصی برای مصرف روزانه،  بسیار اندک اما فواید آن بسیار زیاد است و موجب کاهش خطر حمله های قلبی و سکته های مغزی تا یک سوم می شود.

به گفته وی، مصرف این داروی ترکیبی در افراد دارای خطر بالای سکته های قلبی و مغزی می تواند سالانه از 27 هزار مرگ زودرس ناشی از این بیماری ها پیشگیری کند.

سرپرست تیم محققان ایرانی در مطالعه بزرگ پیشگیری از سکته های قلبی و مغزی از دیگر فواید استفاده از داروی ترکیبی پلی پیل  که هم اکنون در داروخانه های کشور در دسترس است را کاهش هزینه تامین داروهای متعدد کنترل بیماری های قلبی عروقی، امکان افزوده شدن آن به خدمات شبکه های بهداشت و درمان و مراکز بهداشتی و درمانی کشور با هزینه بسیار کم می داند : بهورزان و کارکنان سلامت پس از سنجش عوامل خطر بیماری های قلبی عروقی مانند فشار خون بالا، چربی خون بالا، کبد چرب و ... در بیماران، می توانند در کنترل این بیماریها با داروی ترکیبی « پلی پیل» به پزشکان معالج بسیار کمک کنند.

وی نتایج مطالعات انجام شده تا کنون و مطالعات آینده هر تیم تحقیقاتی در جهان که موفق به ارائه شواهد علمی قوی از تاثیر این دارو بر کاهش خطر مرگهای زودرس قلبی عروقی شود را یک افق امیدبخش برای تحقق هدف «کاهش 30 درصدی مرگهای قلبی عروقی تا 2030» بویژه در کشورهای کم درآمد و دارای درآمد متوسط توصیف می کند.

امیدها در دستیابی به راهی موثر برای کنترل موفق تر بیماری های قلبی عروقی و پیشگیری از افزایش مرگهای زودرس ناشی از بیماری های قلبی عروقی با مصرف مستمر داروهای ترکیبی «پلی پیل» در مطالعات جهانی درحالیست که سهم مرگهای ناشی از این بیماری ها از کل علل مرگ در ایران نیز، از 25 درصد در سال 69 به بیش از 44 درصد (از 89 هزار و 211 به 173 هزار و 600 ) افزایش یافته است. حدود نیمی از 380 هزار مرگ سالانه در ایران زودرس (زیر 70 سال) و خیلی زودرس (زیر 50 سال) هستند که سهم بیماری های قلبی عروقی و سکته های قلبی و مغزی از مرگهای زودرس در کشورمان، 32 درصد است.

نویسنده: فرشته هاشمی

 

اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی